Dobra parafraza nie powstaje przez wymianę kilku słów na synonimy. Najpierw trzeba zrozumieć myśl autora, odłożyć tekst, odtworzyć jej rdzeń i dopiero wtedy zbudować własne zdanie. Źródło nadal trzeba wskazać, ponieważ zmienia się sposób zapisu, a nie autorstwo idei.
Jeśli podczas pisania stale patrzysz na oryginalne zdanie, łatwo zachowasz jego składnię. Przeczytaj fragment, zamknij źródło i pracuj z krótką notatką o sensie.
Czym naprawdę jest parafraza
Parafraza to samodzielne przedstawienie cudzej informacji lub argumentu z zachowaniem jego znaczenia. Nie jest cytatem, bo nie przejmuje dokładnego brzmienia, ale nadal wymaga odwołania do autora. Uniwersytet Wrocławski zwraca uwagę, że podmiana słów i przestawianie składni przy ciągłym śledzeniu oryginału pozostaje ukrytym zapożyczeniem, a nie rzetelną parafrazą.
W pracy dyplomowej parafraza służy nie tylko skróceniu tekstu źródłowego. Pozwala połączyć kilka ustaleń, dopasować je do własnego toku wywodu oraz pokazać, że rozumiesz przywoływaną koncepcję. Jeżeli potrzebujesz szerszego kontekstu zasad samodzielności, zobacz także jak unikać plagiatu w pracy dyplomowej.
- 1
Przeczytaj
Ustal tezę, warunki i relację między pojęciami.
- 2
Zamknij źródło
Nie buduj nowego zdania na widoku starego.
- 3
Zapisz rdzeń
Użyj haseł, liczb i zależności, a nie gotowych zdań.
- 4
Odtwórz myśl
Wpisz ją we własny tok argumentacji.
- 5
Porównaj
Sprawdź sens, podobieństwo konstrukcji i odwołanie.
Warsztat parafrazy do wypełnienia
Poniższy formularz nie zapisuje danych. Możesz potraktować go jak brudnopis: wklej krótki fragment, wyjmij z niego najważniejsze fakty, schowaj oryginał poza ekranem i napisz własne zdanie wyłącznie na podstawie notatki.
Cztery pola, które rozdzielają czytanie od pisania
Nie kopiuj do notatki pełnych zdań. Rdzeń ma być techniczny i krótki.
Jak wygląda dobra i zła parafraza
Na potrzeby przykładu użyjmy fikcyjnego zdania: „Regularna informacja zwrotna skraca czas potrzebny studentom na poprawę kolejnych wersji tekstu”. Nie chodzi o znalezienie zamienników dla słów „regularna”, „skraca” i „poprawa”, lecz o wydobycie relacji między częstotliwością informacji zwrotnej a tempem rewizji.
Systematyczny feedback zmniejsza czas, którego studenci potrzebują, aby ulepszać następne wersje tekstu.
Zmieniły się głównie słowa. Kolejność informacji i konstrukcja zdania pozostały niemal te same.
Studenci szybciej przechodzą od jednej wersji tekstu do następnej, gdy komentarze otrzymują regularnie (Nowak, 2024).
Zachowano zależność, przebudowano perspektywę i dodano odwołanie do autora.
Notatki, które nie zamieniają się w plagiat
Najwięcej problemów powstaje wcześniej niż podczas pisania rozdziału. W pliku z notatkami łatwo pomieszać własne uwagi, dosłowne cytaty i streszczenia. Każdy dosłownie skopiowany fragment od razu zamknij w cudzysłowie i dopisz numer strony. Przy notatce własnymi słowami zachowaj co najmniej autora, rok i numer strony, jeżeli wymaga go styl lub wytyczne uczelni.
CCytat dokładne słowa, cudzysłów, strona
PParafraza własny zapis, autor i rok
MMoja myśl komentarz lub wniosek wyraźnie oddzielony od źródła
W rozdziale teoretycznym parafraza ma pracować dla argumentu, nie tworzyć szeregu oderwanych streszczeń. Pomaga w tym plan opisany w poradniku jak napisać rozdział teoretyczny.
Kiedy parafraza wymaga cytowania
Odwołanie jest potrzebne, gdy przejmujesz cudzą koncepcję, wynik, interpretację, definicję, model albo charakterystyczny sposób uporządkowania problemu. Nie wystarczy, że zdanie brzmi inaczej. Czytelnik powinien móc ustalić, skąd pochodzi informacja i gdzie znaleźć jej pełny opis.
Numer strony przy parafrazie zależy od przyjętego stylu i zasad uczelni. W APA 7 nie jest bezwzględnie wymagany przy każdej parafrazie, ale może ułatwiać dotarcie do konkretnego fragmentu, zwłaszcza w długiej publikacji. Samo odwołanie w tekście musi mieć odpowiadającą mu pozycję w bibliografii. Praktyczny zapis znajdziesz w instrukcji bibliografii APA 7 w Wordzie i Zotero.
Jak połączyć kilka źródeł w jednym akapicie
Dojrzały akapit teoretyczny często nie parafrazuje jednego autora po kolei. Najpierw formułuje problem, następnie zestawia zgodne lub sprzeczne stanowiska i kończy zdaniem, które wyjaśnia znaczenie tej różnicy dla pracy. W takim układzie odwołania trzeba umieszczać tak, aby zakres każdego z nich był jednoznaczny.
- Twierdzenie nazwij problem własnym zdaniem.
- Zestawienie pokaż, co wnoszą poszczególne źródła.
- Relacja wskaż zgodność, napięcie albo lukę.
- Wniosek połącz ustalenia z celem rozdziału.
Kontrola przed oddaniem tekstu
Przeczytaj parafrazę bez zaglądania do źródła i spróbuj jednym zdaniem powiedzieć, co dokładnie twierdzi autor. Następnie porównaj oba fragmenty. Jeśli zachowałeś nietypowy zwrot, rytm zdania albo tę samą kolejność argumentów, przebuduj zapis. Jeżeli podczas parafrazy zniknął warunek, zastrzeżenie lub zakres badania, popraw sens.
SensNie dodano mocniejszego wniosku niż w źródle.
FormaNie zachowano szkieletu zdania ani ciągu synonimów.
AtrybucjaAutor jest wskazany w odpowiednim miejscu.
BibliografiaPełny opis źródła znajduje się w wykazie.
Parafraza nie jest sposobem na ukrywanie podobieństwa przed systemem. Jest metodą uczciwego włączenia cudzej wiedzy do własnego rozumowania. Jeżeli korzystasz ze strony internetowej, sprawdź również jak cytować stronę internetową w APA 7.
Źródła i materiały pomocnicze
- Uniwersytet Wrocławski — parafrazowanie a cytat
- Uniwersytet Wrocławski — co cytować i kiedy wskazywać źródło
- Uniwersytet Szczeciński — podręcznik warsztatu akademickiego
- APA Style — oficjalne zasady parafrazowania
- Uniwersytet Warszawski — Jednolity System Antyplagiatowy
Wymagania dotyczące numerów stron i zapisu odwołań mogą różnić się między stylami oraz uczelniami. Pierwszeństwo mają aktualne wytyczne jednostki.










