Poradnik Ludzkiego Pisania
Przypisy dolne w pracy dyplomowej z przykładami i wzorem DOCX

Spis treści
Przypis dolny to nota połączona ze wskazanym miejscem tekstu i umieszczona u dołu strony. Może podawać źródło, objaśniać pojęcie albo łączyć obie funkcje. Poniżej znajdziesz przykład oparty na rzeczywistym artykule oraz edytowalny DOCX z gotowymi przypisami, nie z cyframi dopisanymi ręcznie.
Najpierw sprawdź, jakiego systemu wymaga wydział lub prowadzący. Polecenie „przypisy dolne” nie oznacza APA. W APA podstawowe odwołanie do źródła ma postać autor–rok w tekście i prowadzi do pozycji w wykazie literatury. Wyjaśnia to oficjalna instrukcja APA Style. Podobnie działa system harwardzki, choć szczegóły zapisu zależą od wariantu. Nota z komentarzem może występować także w pracy używającej odwołań autor–rok.
Rodzaje przypisów dolnych według ich funkcji
Przypis bibliograficzny wskazuje publikację i miejsce, z którego korzystasz. Jest potrzebny także przy przedstawianiu cudzej myśli własnymi słowami. Sam brak cudzysłowu nie zmienia autorstwa pomysłu.
Przypis rzeczowy zawiera uzupełnienie: wyjaśnienie terminu, poboczną uwagę lub zastrzeżenie. Jeśli wyjaśnienie przejmujesz od innego autora, również wskaż jego źródło. Nie przenoś do noty argumentu, bez którego główny tekst staje się niezrozumiały.
Przypis mieszany łączy opis źródła z komentarzem. Po danych publikacji dopisujesz, do czego dokładnie się odwołujesz lub jaki zakres ma uwaga. To rozróżnienie funkcji; nie trzy osobne style cytowania.
Przykład przypisów do rzeczywistego tekstu
Sięgnijmy do artykułu Kazimierza Twardowskiego O jasnym i niejasnym stylu filozoficznym, opublikowanego w numerze 2 „Ruchu Filozoficznego” z listopada 1919 roku. Skan tego numeru w Kujawsko-Pomorskiej Bibliotece Cyfrowej pozwala sprawdzić autora, tytuł, datę i przywołany fragment.
Na stronie 26 Twardowski pisze o dostrzeganiu niejasności myśli podczas ich wypowiadania i zapisywania. Przygotujmy krótki fragment notatki do eseju o redagowaniu tekstu. Zdania poniżej są naszym przykładem, a nie cytatem z Twardowskiego.
Twardowski wskazuje, że podczas zapisywania myśli możemy dostrzec niejasności, których wcześniej nie zauważaliśmy1. Redagowanie tekstu może więc służyć także sprawdzaniu własnego rozumowania2.
W zakończeniu artykułu autor wiąże ocenę niejasnego stylu z oceną sposobu myślenia jego autora. To mocniejsze stanowisko niż samo zalecenie poprawiania zdań3.
- K. Twardowski, O jasnym i niejasnym stylu filozoficznym, „Ruch Filozoficzny” 1919, nr 2, s. 26, skan numeru [dostęp: 21.10.2026].
- Przez redagowanie rozumiem tutaj ponowne formułowanie własnego wywodu, a nie wyłącznie poprawianie literówek.
- K. Twardowski, O jasnym i niejasnym stylu filozoficznym, s. 27. Przywołuję tu stanowisko autora; samo odwołanie nie dowodzi, że każda trudność lektury wynika z niejasnego myślenia.
Pierwsza nota dokumentuje parafrazę i wskazuje konkretną stronę. Druga objaśnia znaczenie, jakie nadajemy słowu w naszym wywodzie. Trzecia podaje źródło i dodaje zastrzeżenie. Jej skrócony opis jest czytelny, ponieważ pełne dane tego samego artykułu znajdują się wcześniej. Zasady ibidem, tamże i op. cit. omawiamy osobno.
W tym skanie druga strona pliku ma wydrukowany numer 26. Do przypisu trafiło więc „s. 26”, nie „s. 2”. Po przejściu do innego wydania trzeba ponownie znaleźć fragment. Nie przenoś numeru ze skanu czasopisma do książki zawierającej przedruk. Przy dramacie z numerowanymi wersami trzeba jeszcze odróżnić stronę od numeracji aktu, sceny i wersu.
Jak zapisać książkę, rozdział, artykuł i stronę internetową
Poniższe schematy przedstawiają tradycyjny zapis z inicjałem imienia i nazwiskiem, tytułem oraz lokalizatorem. Punktem odniesienia są instrukcje czasopisma Politechniki Warszawskiej. To jawnie nazwany przykład konwencji wydawniczej, nie regulamin wszystkich prac dyplomowych.
- Książka. Inicjał imienia i nazwisko, Tytuł książki, miejsce i rok wydania, s. numer. Uwzględnij tłumacza, tom lub wydanie, jeśli wymaga tego opis użytej publikacji i przyjęta instrukcja.
- Rozdział w tomie zbiorowym. Inicjał i nazwisko autora rozdziału, Tytuł rozdziału, [w:] Tytuł tomu, red. inicjał i nazwisko redaktora, miejsce i rok, s. numer. Autor rozdziału nie musi być redaktorem całej książki.
- Artykuł w czasopiśmie. Inicjał i nazwisko, Tytuł artykułu, „Tytuł Czasopisma” rok, tom i numer, s. numer. Artykuł znaleziony jako PDF nadal jest artykułem z czasopisma.
- Tekst na stronie internetowej. Autor lub odpowiedzialna instytucja, Tytuł tekstu, dokładny URL, data dostępu zgodnie z instrukcją. Uzupełnij dostępną datę publikacji. Nie wymyślaj roku ani numeru strony, których źródło nie podaje.
Do noty odnoszącej się do konkretnego zdania wpisz stronę lub zakres, który je uzasadnia. Pełny zakres artykułu należy natomiast podać w opisie bibliograficznym, jeśli wymaga go styl. W naszym przypadku artykuł zajmuje strony 25–27, ale pierwsza nota kieruje dokładnie na stronę 26. Te liczby pełnią różne funkcje.
Nie dopisuj danych mechanicznie. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego dopuszcza pominięcie wydawcy, ale jeśli autor go podaje, wymaga konsekwencji w opisach monografii. Instrukcja Twojego wydziału może wymagać wydawcy obowiązkowo. Zapis, który wygląda znajomo, nie musi być właściwy dla Twojej pracy. Dla aktów prawnych skorzystaj z osobnego poradnika cytowania ustawy.
Jak wstawić przypis i zachować jego związek ze zdaniem
W klasycznym Wordzie ustaw kursor przy fragmencie wymagającym noty, wybierz Odwołania → Wstaw przypis dolny i wpisz treść w utworzonym miejscu. Tak opisuje tę operację Microsoft. Nie dopisuj samodzielnie cyfry w indeksie górnym i opisu w stopce. Wyglądają podobnie, lecz nie tworzą powiązanego przypisu.
Nie ma jednej obowiązującej wszędzie reguły rozpoczynania numeracji od nowa. Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego przewiduje osobną numerację w rozdziałach; przywołana instrukcja czasopisma PW wymaga numeracji ciągłej. Także miejsce odsyłacza względem znaków interpunkcyjnych oraz czcionkę not sprawdź we właściwych wytycznych. W naszym przykładzie odsyłacz znajduje się przed kropką.
Jeśli potrzebujesz szczegółów obsługi dokumentu, zobacz wstawianie przypisów dolnych w Wordzie. Poprawna numeracja nie potwierdza jeszcze poprawności treści noty. Po przeniesieniu akapitu sprawdź, czy wskazana publikacja i strona nadal dotyczą tego zdania.
PowiększEdytowalny przykład i miejsce na własny fragment
Na pierwszej stronie są przykładowe zdania i trzy przypisy. Na drugiej możesz wpisać własny akapit, opis źródła i objaśnienie. Podmień tekst w nawiasach oraz treść not u dołu strony. Zachowaj odsyłacze, jeśli noty nadal są potrzebne. Format strony i styl zapisu dostosuj do wytycznych zajęć; plik ma układ Letter.
Ten plik DOCX jest niedostępny.
Przed oddaniem porównaj notę z otwartą publikacją, nie tylko z innymi przypisami w pracy. Przypis powinien prowadzić do wersji i miejsca, z których rzeczywiście korzystasz. Podobnie sprawdź samo brzmienie cytatu. W osobnym przykładzie pokazujemy jak oznaczyć błąd obecny w źródle za pomocą sic, bez przypisywania autorowi pomyłki przy przepisywaniu.
Źródła i zakres przykładu
- Ruch Filozoficzny, listopad 1919, nr 2, skan KPBC. Kazimierz Twardowski, O jasnym i niejasnym stylu filozoficznym, s. 25–27. Przeczytano tekst i sprawdzono paginację na skanie.
- Studia do dziejów architektury i urbanistyki w Polsce, instrukcje dla autorów. Przykłady tradycyjnych przypisów do różnych typów źródeł.
- Oficyna Wydawnicza UZ, instrukcja wydawnicza. Rozróżnienie systemów i reguła numerowania w rozdziałach.
- Wydawnictwo UŁ, specyfikacja materiałów autorskich. Konsekwencja zapisu wydawcy i pełny zakres artykułu w bibliografii.
- APA Style, Author–Date Citation System. Odwołanie w tekście i odpowiadający mu opis w wykazie.
- Microsoft, wstawianie przypisów dolnych i końcowych.
Źródła sprawdzono 21 października 2026. Zdania przykładowej notatki są autorskie; artykuł Twardowskiego jest rzeczywisty. Strukturę DOCX, edytowalność i prywatność sprawdzono narzędziami plikowymi, a układ na renderach z konwertera w tle. Nie testowano pliku w natywnym Wordzie.
