Poradnik Ludzkiego Pisania
Styl naukowy w pracy i pisanie w pierwszej osobie

Spis treści
Styl naukowy ma pozwolić czytelnikowi zrozumieć, co opisujesz, na jakiej podstawie i gdzie zaczyna się Twój własny wkład. Długie zdanie i forma bezosobowa same tego nie zapewniają. W pracy można pisać jasno, zachowując fachowe pojęcia i ostrożność w formułowaniu wniosków.
Wątpliwość często pojawia się przy prostym wyborze: „porównam” czy „zostanie przeprowadzona analiza porównawcza”? Nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich prac. Najpierw trzeba ustalić wymaganą konwencję, a potem sprawdzić, czy wybrana forma nie zaciera autora czynności. Zobaczmy to na całym akapicie, nie na liście słów, które rzekomo zawsze trzeba skreślać.
Czy w pracy dyplomowej można pisać w pierwszej osobie
Tak, jeżeli dopuszcza to konwencja i wymagania zadania. Oficjalne zasady APA przewidują pierwszą osobę przy opisie własnej pracy. Jeden autor odnosi się do siebie jako „ja”, a „my” oznacza autora wraz ze współautorami. APA odradza opisywanie siebie jako „autora” w trzeciej osobie, gdy prowadzi to do niejasności, kto wykonał działanie.
Nie wynika z tego, że każdą polską pracę dyplomową trzeba napisać w pierwszej osobie. Sprawdź instrukcję wydziału i ustalenia z promotorem. Jeśli wymagają form bezosobowych, zastosuj je konsekwentnie. Gdy uwaga brzmi tylko „proszę pisać bardziej naukowo”, dopytaj, czy chodzi o osobę gramatyczną, potoczne słownictwo, brak uzasadnienia, czy niejasne zdania. To różne problemy i wymagają innych poprawek.
Samo „uważam, że” nie zastępuje argumentu. Poradnik Writing Center UNC rozdziela użycie pierwszej osoby od opierania tekstu na osobistych odczuciach. Możesz jasno wskazać własne działanie, a uzasadnienie nadal oprzeć na źródłach i analizie. Z kolei bezosobowe zdanie może przedstawiać nieudowodnioną opinię.
Jedna autorka i planowany rozdział
Przyjmijmy jawnie fikcyjne zadanie redakcyjne. Autorka dopiero przygotowuje podrozdział o Lalce Bolesława Prusa i Ziemi obiecanej Władysława Reymonta. Ma porównać opisy ulic i mieszkań w związku z pozycją społeczną bohaterów. Nie planuje przeglądu całego obrazu miasta. W tym ćwiczeniu prowadzący dopuszcza pierwszą osobę. Nie przedstawiamy żadnego wyniku analizy powieści.
Fragment przed redakcją
W niniejszym podrozdziale zostanie dokonana analiza sposobu prezentowania przestrzeni miejskiej w powieściach Lalka oraz Ziemia obiecana. Zasadniczym celem podejmowanych rozważań jest dokonanie identyfikacji podobieństw i różnic w tym zakresie. Należy podkreślić, iż problematyka ta stanowi niezwykle istotne zagadnienie badawcze.
Zdania zapowiadają analizę, ale nie podają jej ustalonego zakresu. „Niezwykle istotne” jest oceną bez uzasadnienia. Konstrukcja „zostanie dokonana” nie pokazuje też tak wyraźnie jak pierwsza osoba, że to autorka podejmuje opisaną czynność. Możemy poprawić akapit, korzystając z informacji podanych w zadaniu:
Fragment po redakcji
W tym podrozdziale porównam sposób przedstawienia przestrzeni miejskiej w Lalce Bolesława Prusa i Ziemi obiecanej Władysława Reymonta. Uwzględnię opisy ulic i mieszkań oraz ich związek z pozycją społeczną bohaterów. Porównanie ograniczę do tych przestrzeni. Nie będzie ono przeglądem wszystkich sposobów przedstawienia miasta w obu powieściach.
To zapowiedź pracy, dlatego pozostał czas przyszły. Zamiana „porównam” na „porównałam” sugerowałaby wykonanie czynności, którego założenia przykładu nie potwierdzają. Poprawa stylu nie daje prawa do takiej zmiany.
Co poprawiliśmy poza brzmieniem zdań
Widać, kto wykona porównanie. Nie dodaliśmy zespołu autorów ani umownego „my”. Pojawiła się jedna autorka, zgodnie z założeniami. Jeżeli akapit referowałby cudzą analizę, należałoby wskazać jej autora i źródło, zamiast przypisywać czynność sobie. Taką pracę nad cudzą myślą omawia osobno poradnik o parafrazie.
Zakres jest konkretny. Ulice, mieszkania i pozycja społeczna nie zostały wymyślone podczas wygładzania zdań. Pochodzą z opisu zadania. Bez tej informacji redaktor powinien zapytać o zakres, a nie samodzielnie dopisać atrakcyjnie brzmiący cel. Usunięcie rozwlekłości nie rozwiązałoby tego braku.
Zachowaliśmy termin „przestrzeń miejska”. Nie trzeba zastępować każdego fachowego określenia potocznym słowem ani szukać synonimu przy każdym powtórzeniu. Najważniejsze, żeby pojęcie miało w pracy wyjaśnione znaczenie i było używane konsekwentnie. Natomiast „dokonanie identyfikacji” nie wnosi tutaj więcej niż nazwanie samej czynności.
Wypadła deklaracja wyjątkowej doniosłości. Jeśli temat ma określoną wagę dla dyscypliny, pokaż ją w uzasadnieniu, z odpowiednią podstawą. Gdy jeszcze nie masz takiego argumentu, spokojne zdanie o tym, co zrobisz, jest rzetelniejsze niż „niewątpliwie przełomowa analiza”. Celem tej redakcji nie był limit słów. Kontrolę skracania bez utraty warunków znajdziesz w osobnym ćwiczeniu.
Kiedy nie zamieniać zdania na stronę czynną
Według APA obie strony gramatyczne są dopuszczalne. Strona czynna często ułatwia opis działań ludzi. Bierna przydaje się, gdy ważniejszy jest przedmiot czynności. Nie jest więc błędem, który należy usunąć z każdego zdania.
Wyobraź sobie, że materiał potwierdza tylko: „Notatka została dołączona do akt w 1962 r.”. Jeżeli nie znasz wykonawcy, nie zmieniaj tego na „Archiwista dołączył notatkę do akt”. Dopisałbyś informację bez podstawy. Możliwy jest też zwięzły zapis bezosobowy: „Notatkę dołączono do akt w 1962 r.”. Wybór formy nie może usunąć tego, czego naprawdę nie wiadomo.
Również nasz główny przykład wymagałby zmiany przy innym poleceniu. Jeżeli prowadzący nie dopuszcza pierwszej osoby, początek może brzmieć: „W podrozdziale zostanie porównany sposób przedstawienia przestrzeni miejskiej…”. Nadal trzeba wskazać utwory, zakres i planowany charakter pracy. Nie wracaj do pustej deklaracji o „niezwykle istotnej problematyce” tylko dlatego, że usunąłeś „ja”.
Edytowalny przykład poprawy akapitu
Jedna strona Worda zawiera założenia zadania, oba akapity i objaśnienia decyzji. Możesz od razu zmieniać tekst w kopii. To kompletny przykład redakcyjny z oznaczeniami Ludzkiego Pisania, a nie formularz z samymi hasłami.
Powiększ przykładPrzy własnym fragmencie zacznij od ustalenia, czy opisujesz swój plan, wykonane działanie, czy cudze ustalenie. Potem dobierz formę zgodną z wymaganiami. Jeśli po redakcji zdanie ma innego wykonawcę, inny zakres albo większą pewność, wróć do treści przed poprawą. Do przekazania całego pliku redaktorowi służy osobny poradnik o przygotowaniu pracy do korekty.
Źródła i sprawdzenie przykładu
- APA Style, First-Person Pronouns. Pierwsza osoba, rzeczywiści współautorzy i unikanie niejasnego opisywania siebie w trzeciej osobie.
- APA Style, Active and Passive Voice. Dopuszczalność obu stron i ich funkcje.
- Writing Center UNC, Should I Use I. Zależność konwencji od zadania i dyscypliny oraz różnica między pierwszą osobą a osobistą opinią.
Źródła odczytano 29 października 2026 r. Przykład, założenia zadania i zdanie o notatce są autorskie i fikcyjne. Nie wykonano analizy powieści, badania studentów ani pomiaru skuteczności redakcji. Sprawdzono zachowanie autora, zakresu i czasu czynności oraz zapis i ponowny odczyt edytowanej kopii DOCX. Całą stronę pliku obejrzano w renderze. Nie sterowano natywnym Wordem. Hero jest ilustracją poglądową wygenerowaną przez AI, nie fotografią dokumentu studenta.
