Przejdź do treści

Poradnik Ludzkiego Pisania

Jak porównać definicje w pracy bez pozornego sporu

Spis treści
  1. Najpierw sprawdź nazwę pojęcia w oryginale
  2. Jeden serwis, dwie różne odpowiedzi
  3. Jak zapisać wybór w rozdziale teoretycznym
  4. Brak informacji nie jest niespełnieniem warunku

Żeby porównać definicje w pracy, sprawdź najpierw, co dokładnie definiuje każdy autor. Podobnie brzmiące terminy mogą obejmować różne zjawiska. Jeśli od razu napiszesz „autorzy nie są zgodni”, możesz stworzyć spór, którego przytoczone źródła nie pokazują.

Prześledźmy taką pomyłkę na dwóch rzeczywistych publikacjach o komunikacji w internecie. Na ich przykładzie ustalimy, jak wybór definicji wpływa na dobór materiału i jak uzasadnić go w swoim rozdziale.

Najpierw sprawdź nazwę pojęcia w oryginale

Wyobraź sobie zdanie w rozdziale teoretycznym: „Kaplan i Haenlein definiują media społecznościowe przez tworzenie treści, natomiast boyd i Ellison przez profile oraz kontakty”. Brzmi jak porównanie konkurencyjnych ujęć. Jest jednak problem: drugie źródło definiuje social network sites, nie całe social media.

Kaplan i Haenlein (2010) opisują social media jako aplikacje internetowe oparte na założeniach Web 2.0, umożliwiające tworzenie i wymianę treści użytkowników. Ważne jest współtworzenie, a nie samo udostępnianie gotowej strony do czytania. Autorzy wyróżniają wewnątrz tej grupy kilka kategorii, między innymi blogi i serwisy sieci społecznych.

boyd i Ellison (2007) podają natomiast trzy łączne warunki dla social network sites, czyli SNS. Usługa internetowa pozwala użytkownikowi:

  1. utworzyć publiczny lub częściowo publiczny profil w określonym systemie;
  2. wskazać listę innych użytkowników, z którymi łączą go powiązania;
  3. przeglądać własną listę powiązań i listy innych osób oraz przechodzić po tych połączeniach.

To skrótowe omówienia, nie cytaty ani pełne przekłady definicji. Już na tym etapie widać jednak, dlaczego słowo „natomiast” może mylić. Zestawiliśmy opis szerokiej grupy z warunkami rozpoznania bardziej określonego rodzaju serwisu. Nie wykazaliśmy, że autorzy przeczą sobie w tej samej sprawie.

W notatkach zachowaj więc nazwę z oryginału, proponowany polski odpowiednik i miejsce definicji. Jeśli w polskich omówieniach oba terminy skrócono do „mediów społecznościowych”, wróć do tekstów źródłowych. Samo podobieństwo przekładu nie wystarcza do uznania pojęć za tożsame.

Jeden serwis, dwie różne odpowiedzi

Przyjmijmy fikcyjny serwis amatorów fotografii. Użytkownicy mają publiczne profile, zamieszczają własne zdjęcia i piszą komentarze. Treść powstaje dzięki ich udziałowi, poza pracą zawodową. Serwis nie pozwala jednak tworzyć list znajomych lub obserwowanych. Nie ma też możliwości przechodzenia z takiej listy do sieci kontaktów kolejnych osób.

W opisanym przypadku są podstawy, by zaliczyć serwis do social media w ujęciu Kaplana i Haenleina. Nie spełnia on natomiast warunków SNS boyd i Ellison: profil jest, ale dwóch pozostałych możliwości nie ma. Komentowanie zdjęć nie zastępuje listy powiązań.


Fikcyjny serwis fotografów umożliwia współtworzenie treści, ale nie ma list powiązań. Odpowiedź dla social media brzmi tak, dla SNS według omawianych warunków nie.
Powiększ
Własne zestawienie fikcyjnego przypadku z warunkami dwóch pojęć. Plansza została złożona w HTML; nie przedstawia interfejsu istniejącej platformy.

Różne odpowiedzi nie są tu sprzecznością. Podobnie określenia „książka” i „podręcznik” nie zadają identycznego pytania o przedmiot. Nie wybieramy autora, który „wygrał”. Ustalamy, która kategoria odpowiada zadaniu.

Gdyby przedmiotem pracy była wymiana amatorskich fotografii, wykluczenie tego serwisu wyłącznie z powodu braku list kontaktów wymagałoby uzasadnienia. Gdyby pytanie dotyczyło przechodzenia między sieciami znajomych, brak tej funkcji byłby zasadniczy. Wybór definicji zmienia więc dobór materiału.

Jak zapisać wybór w rozdziale teoretycznym

Załóżmy teraz, że praca ma analizować właśnie widoczność powiązań między użytkownikami. Po omówieniu obu źródeł można zamknąć fragment następującym akapitem. To autorski przykład rozumowania, nie tekst do wklejenia do każdej pracy:

Przedmiotem tej pracy są serwisy, w których użytkownicy mogą wskazywać swoje powiązania z innymi osobami oraz przeglądać sieć tych połączeń. Do wyznaczenia zakresu analizy przyjmuję trzy warunki social network sites przedstawione przez boyd i Ellison (2007). Szersze pojęcie social media, omówione przez Kaplana i Haenleina (2010), nie rozstrzyga samo w sobie o obecności takich funkcji. Dlatego nie włączam platformy wyłącznie na podstawie tego, że użytkownicy publikują tam zdjęcia lub komentarze. Ograniczenie to wynika z pytania pracy, nie z założenia, że serwisy bez list kontaktów są mniej ważne.

Po takim akapicie czytelnik wie, dlaczego platforma bez list kontaktów nie wejdzie do analizy. Samo zdanie „przyjęto najbardziej odpowiednią definicję” nie pozwoliłoby tego sprawdzić.

Taką decyzję umieść tam, gdzie porządkujesz pojęcia w rozdziale teoretycznym. Przy opisie doboru materiału wróć do jej konsekwencji, zamiast nagle zmieniać znaczenie terminu. Odwołania do autorów dostosuj do wymaganego stylu; wskazanie źródła jest potrzebne także przy parafrazie. University of Manchester podkreśla, że definiowanie ma przede wszystkim wyjaśnić czytelnikowi, w jakim znaczeniu używamy ważnych słów.

Brak informacji nie jest niespełnieniem warunku

Zmieńmy jeden element przykładu. W opisie serwisu nie ma teraz informacji o listach powiązań. Wiemy tylko o profilach, zdjęciach i komentarzach. Czy wolno zapisać „to nie jest SNS”? Nie. Nieobecność informacji w opisie nie dowodzi, że funkcja nie istnieje. Uczciwy wynik brzmi: na tej podstawie nie da się rozstrzygnąć.

Sprawdź brakującą cechę albo pozostaw kwalifikację otwartą. Nie dopisuj jej po wyglądzie strony. Również profil widoczny jedynie dla części osób nie wyklucza automatycznie SNS; w przytoczonym ujęciu profil może być częściowo publiczny. Warto czytać objaśnienia następujące po definicji, nie tylko pierwsze zdanie.

Ten przykład nie dowodzi, że wszystkie różnice między definicjami da się pogodzić. Jeżeli autorzy rzeczywiście odnoszą się do tego samego pojęcia i inaczej ustalają jego warunki, wskaż dokładnie różnicę. Sprawdź, czy dotyczy innej dyscypliny, okresu albo celu analizy. Potem uzasadnij wybór lub pozostaw spór widoczny. Nie sklejaj dwóch definicji w jedną i nie przypisuj takiej konstrukcji żadnemu z autorów.

Wykorzystaliśmy teksty z 2007 i 2010 roku do nauki porównywania pojęć. Nie traktuj ich jako kompletnej instrukcji klasyfikowania dzisiejszych aplikacji. Praca o współczesnych platformach wymaga także sprawdzenia późniejszej literatury i rzeczywistych funkcji badanego serwisu.

Przy własnych źródłach zacznij od małego sprawdzenia: wybierz jeden przypadek ważny dla Twojej pracy i ustal, co każda definicja pozwala o nim powiedzieć. Gdy wynik się różni, nazwij powód. Taki fragment daje więcej niż szereg cytatów zakończony zdaniem „pojęcie jest wieloznaczne”.

Źródła i zakres przykładu

Źródła sprawdzono 1 listopada 2026 roku. Serwis fotografów i akapit pracy są fikcyjnymi przykładami dydaktycznymi. Porównaliśmy opisane funkcje z warunkami przytoczonych ujęć, a następnie usunęliśmy informację o powiązaniach, by sprawdzić granicę wniosku. To własna analiza redakcyjna, nie badanie platform ani test z udziałem studentów. Obie ilustracje są autorskim składem typograficznym.

Co dalej?

Wybierz ścieżkę po lekturze artykułu.

Masz tekst, który trzeba uporządkować?

Wyślij temat, fragment pliku albo krótki opis sytuacji. Odpowiemy, jaki zakres ma sens i od czego zależy wycena.

Ustawienia cookies

Niezbędne funkcje zapamiętują Twój wybór. Statystyki są dobrowolne. Nie wysyłamy do nich treści wiadomości ani załączników.

Wybór zapamiętujemy na maksymalnie 180 dni. Możesz go zmienić wcześniej, klikając ciasteczko w lewym dolnym rogu.