Poradnik Ludzkiego Pisania
Jak napisać rekomendacje w pracy dyplomowej

Spis treści
Masz wyniki i dopisujesz na końcu pracy: „Należy usprawnić wypożyczanie sprzętu”. Opiekun pracowni po lekturze wciąż nie wie, co miałby zmienić. Czytelnik z kolei nie widzi, z którego ustalenia wynika ta rada.
Zacznij od konkretu, który można wskazać w wynikach. Wniosek odpowiada na pytanie badawcze. Rekomendacja idzie o krok dalej: proponuje działanie oparte na tym, co ustalono. Jeśli nie przetestowano zmiany, nie przedstawiaj jej jako sprawdzonego rozwiązania. Wyjaśnij, dlaczego warto ją rozważyć.
Jedna zmiana zamiast przebudowy całego procesu
W fikcyjnym przykładzie sprawdzasz, jak obsługa pracowni przyjmowała wnioski o wypożyczenie sprzętu. Masz instrukcję, wzór formularza oraz sześć pierwszych zgłoszeń z jednego tygodnia, wraz z pierwszą odpowiedzią obsługi. Opiekun pracowni odpowiada za wzór formularza.
Instrukcja mówi: „We wniosku podaj datę odbioru i planowaną datę zwrotu”. We wzorze są trzy pola: „Sprzęt”, „Data odbioru” i „Uwagi”. Datę zwrotu można wpisać tylko w uwagach.
| Wniosek | Planowany zwrot | Pierwsza odpowiedź |
|---|---|---|
| W01 | 16 maja | Przyjęto |
| W02 | Brak | Pytanie o datę zwrotu |
| W03 | Brak | Pytanie o datę zwrotu i liczbę sztuk |
| W04 | 17 maja | Pytanie o liczbę sztuk |
| W05 | Brak | Pytanie o datę zwrotu |
| W06 | 17 maja | Przyjęto |
W ilu sprawach obsługa dopytywała o datę? W trzech: W02, W03 i W05. W03 policz raz, choć w odpowiedzi są dwa pytania. W04 zostaw poza wynikiem: obsługa poprosiła o uzupełnienie liczby sztuk. W sumie do uzupełnienia wróciły cztery wnioski, ale tylko w trzech brakowało daty zwrotu.
Wniosek może brzmieć tak: formularz nie wskazywał, gdzie podać datę wymaganą w instrukcji, a w trzech z sześciu spraw obsługa dopytała o nią w odpowiedzi. Ustalenie dotyczy tych wniosków i tego wzoru. Nie pokazuje, że studenci pomijali datę właśnie przez brak pola. Widać jednak jedno miejsce, które można poprawić bez przebudowy całego procesu.
Pierwsze dwa zdania wskazują podstawę. Ostatnie daje opiekunowi decyzję do rozważenia. Nie dopisuj: „Zmiana skróci obsługę wniosków”. W przykładzie nie mierzono czasu ani nie próbowano nowego wzoru.
Jeśli chcesz zaplanować ocenę, zacznij od tego, co można porównać. W podobnym tygodniu po zmianie zlicz wszystkie wnioski oraz te, przy których obsługa dopytała o datę. Porównaj udział tych drugich, nie samą liczbę wiadomości. Nawet jeśli będzie mniejszy, nie dowodzi to, że poprawę spowodowało nowe pole. W drugim tygodniu z formularza mogły korzystać głównie osoby, które już znały zasady.
Gdy jeden warunek zmienia zalecenie
Zostaw te same wnioski i odpowiedzi, ale zmień treść instrukcji: „Planowaną datę zwrotu podaj tylko przy wypożyczeniu na więcej niż jeden dzień”. Przy W02, W03 i W05 nie wiadomo, na jak długo zamawiano sprzęt.
Nadal można napisać, że obsługa w trzech sprawach dopytała o datę. Nie da się stwierdzić, że w trzech sprawach zabrakło informacji wymaganej od studenta. Pytanie obsługi nie rozstrzyga, czy obowiązek dotyczył danego wniosku.
Zalecenie też się zmienia. Zanim opiekun zmieni formularz, warto sprawdzić, których wypożyczeń dotyczyły prośby o datę. Jeżeli instrukcja wymaga jej tylko przy dłuższym wypożyczeniu, formularz powinien jasno pokazać, kiedy to pole wypełnić. Obowiązkowe pole dla wszystkich rozszerzałoby wymóg zamiast go wyjaśniać.
Jak napisać zalecenie do własnej pracy
Wybierz jeden wynik i zaznacz jego dokładne miejsce w pracy. Zapisz obok czynność, którą wynik uzasadnia, i nazwij osobę lub zespół, który może ją wykonać. Jeżeli masz tylko punkt wyjścia do sprawdzenia pomysłu, napisz właśnie to: kto ma go sprawdzić i po czym pozna, czy warto go wdrożyć. Unikniesz w ten sposób zdań w rodzaju „należy przeprowadzić dalsze badania”, po których nikt nie wie jakich ani w jakim celu.
Przeczytaj samo zalecenie. Czy jego adresat wiedziałby, co ma zrobić? Potem wróć do wyniku i sprawdź, czy uzasadnia on działanie w takim zakresie. Jeśli dane dotyczą jednej pracowni, nie kieruj zalecenia do wszystkich jednostek uczelni. Jeżeli dopiero ustalasz, co wynik znaczy w porównaniu z innymi badaniami, wróć do dyskusji wyników.
Gdy potrzebujesz rekomendacji do dalszych badań, nazwij pytanie, które zostało otwarte. W naszym przykładzie można sprawdzić, czy osoby składające wniosek po raz pierwszy wiedzą, gdzie wpisać datę zwrotu. Taki test mógłby wyjaśnić część braków. Sam zapis korespondencji tego nie rozstrzyga.
Miejsce rekomendacji zależy od instrukcji Twojego kierunku. Na przykład Wydział Fizyki i Astronomii UAM wymienia rekomendacje i sugestie dotyczące przyszłych badań w części „Wnioski”. Jeśli wydział przewiduje osobny podrozdział, stosuj jego układ. Bez osobnej sekcji możesz najpierw odpowiedzieć na cel pracy w zakończeniu, a następnie wyraźnie oznaczyć, które zdania są propozycją działania.
Źródła i sposób sprawdzenia przykładu
- Australian National University Library Academic Skills, „Writing the report” wyjaśnia, jak uzasadniać zalecenia wynikami przedstawionymi w raporcie.
- Wydział Fizyki i Astronomii UAM, „Wytyczne dotyczące formatowania”, część „Wnioski”. To jeden możliwy układ pracy, nie reguła dla wszystkich uczelni.
Instrukcja, formularz i zapisy pracowni są fikcyjne. Przykład sprawdzono, zliczając podane sprawy i powtarzając decyzję po zmianie treści instrukcji. Nie testowano formularza w pracowni ani nie mierzono efektu proponowanej zmiany.
Źródła sprawdzono 15 listopada 2026 r. Okładka to ilustracja poglądowa wygenerowana przez AI, nie dokumentacja pracowni.
