Poradnik Ludzkiego Pisania
Jak poprawić wyniki po zmianie kryterium analizy

Spis treści
W szkicu rozdziału masz już wynik: trzy z pięciu ogłoszeń zawierają szukaną informację. Potem zmieniasz kryterium. Po sprawdzeniu liczba nadal wynosi trzy. Łatwo uznać, że w tabeli nie ma czego poprawiać. Co jednak, jeśli za tą samą liczbą stoją inne ogłoszenia?
Przy zmianie kryterium wróć do tekstów ocenionych wcześniej. Oznacz je według tej samej reguły co pozostałe. Dopiero z tak sprawdzonej tabeli przepisz wynik i opisz w metodologii, kiedy zmienił się sposób oceny.
Pięć ogłoszeń i jedna zmiana
Sprawdzasz, czy z ogłoszenia o wymianie podręczników można ustalić, kto może oddać książkę. Poniżej jest cały fikcyjny materiał. Ogłoszenia A, B i C trafiają do tabeli najpierw. D i E oceniasz już po zmianie kryterium.
- A. „Podręczniki mogą oddać studenci tej uczelni.”
- B. „Przyjmujemy podręczniki. Dla osób z pierwszego roku przygotowaliśmy polecane zestawy.”
- C. „Podręcznik może oddać każdy.”
- D. „Punkt działa od 10.00 do 14.00. Podręczniki można zostawić na stole.”
- E. „Członkowie koła mogą oddać podręczniki u osoby prowadzącej stoisko.”
Początkowo zaznaczasz „tak”, gdy w ogłoszeniu pada nazwa konkretnej grupy, np. studentów uczelni albo osób z pierwszego roku. A i B spełniają warunek. C dostaje „nie”, bo słowo „każdy” nie nazywa konkretnej grupy.
Ta reguła nie pasuje do pytania. Osoby z pierwszego roku w B to odbiorcy zestawów, a niekoniecznie osoby uprawnione do oddania książki. Z kolei C wyraźnie mówi, że oddać książkę może każdy. W nowej wersji oznaczasz „tak”, gdy tekst wprost wskazuje, kto może oddać podręcznik. „Każdy” spełnia warunek. „Nie” znaczy, że ogłoszenie nie podaje tej informacji, a nie że nikomu nie wolno oddać książki.
Ta sama liczba i inne wiersze
Jeśli zastosujesz nową regułę tylko do D i E, w szkicu pojawią się trzy odpowiedzi „tak”: A, B i E. Wróć także do wcześniejszych A–C. Po ponownym odczycie B przestaje spełniać warunek, C go spełnia, a A pozostaje bez zmian.
| Ogłoszenie | W szkicu | Po zmianie |
|---|---|---|
| A | tak | tak |
| B | tak | nie |
| C | nie | tak |
| D | nie | nie |
| E | tak | tak |
W obu kolumnach są trzy odpowiedzi „tak”. W szkicu to A, B i E, po ponownej ocenie to A, C i E. Sama suma nie wykryłaby, że jeden dokument wypadł, a inny dołączył. Dlatego sprawdź wcześniejsze „nie” równie uważnie jak „tak”.
Co wpisać do metodologii i wyników
W metodologii podaj powód zmiany i wskaż, które materiały oceniono ponownie. Do wyników wpisz ustalenie na podstawie jednej reguły. Oto dwa zapisy dla tego fikcyjnego materiału:
Zachowaj starą definicję i krótką notatkę o zmianie. Nie opisuj nowej reguły, jakby obowiązywała od pierwszego dokumentu. Iteracyjne dopracowywanie reguł opisują Gale i współautorzy w omówieniu jednej z metod analizy jakościowej. Michelen i współautorzy pokazują zaś, jak zapisać definicje i granice kodów. W twojej pracy nie musi to oznaczać przyjęcia żadnej z tych metod. Chodzi o umożliwienie odtworzenia decyzji.
Jeśli zmieniło się samo pytanie, powiedz o tym wprost. To nie to samo co doprecyzowanie reguły do dotychczasowego pytania. Opisz uzgodniony zakres i sprawdź, czy materiał wystarcza także do nowej wersji. W szerszym opisie przyda się poradnik o rozdziale metodologicznym. Jeśli dopiero budujesz reguły od zera, zacznij od przykładu analizy treści.
Gdy została tylko stara etykieta
Załóżmy, że z C zostało samo „nie”, a treści ogłoszenia nie da się odzyskać. Nie wiesz już, jak oznaczyć C po zmianie. W czterech dostępnych ogłoszeniach dwa (A i E) spełniają kryterium. Piątego nie oceniono. W tabeli oddziel je od odpowiedzi „nie” i nie podawaj pełnego wyniku dla pięciu ogłoszeń.
W żadnej wersji nie sprawdzasz, kogo w rzeczywistości obsłużono przy stoisku. Wynik dotyczy wyłącznie informacji w ogłoszeniach. Po analogicznej zmianie we własnej pracy popraw nie tylko sumę, lecz także listę dokumentów, przywołane przykłady i zdania, które z nich wynikają.
Źródła wykorzystane w poradniku
- Gale i in. (2013), Using the framework method. Etapy opracowania roboczego schematu i systematycznego stosowania reguł.
- Michelen i in. (2024), Practical qualitative data analysis. Definicje i granice kodów oraz dokumentowanie doprecyzowań.
